A happy birthday with the classics (2006) uitgave Donemus, Rijswijk
Twaalf meesters van klassieke muziek konden het niet laten posthuum een muzikale verjaardagsfelicitatie aan hun oeuvre toe te voegen. Ze gingen allen uit van de bekende tune, die op heel wat plekken van deze aarde een wezenlijk onderdeel vormt van het ochtendritueel, waarmee de geboortedag van een dierbare wordt ingeluid. Tot hun grote verbazing bevat het liedje van C.F. Summy meer muzikale kwaliteiten dan het aanhoren van een slaperige vertolking doet vermoeden.
De componisten droegen hun muzikale gelukwensen op aan het pianotrio Concordante, bestaande uit de violiste Anneke Volbeda, de celliste Greet Kooi en de pianist Wim Dirriwachter, om er zijn publiek ook zonder een feestelijke aanleiding op te trakteren. Elke felicitatie wordt ingeleid door een 8-regelig gedicht waarin de betreffende componist wordt geïntroduceerd.
I
Voor zijn getemperde klavieren
schreef Bach muziek in alle soort.
Maar als zijn kind’ren jarig waren
was het hun feest, zoals dat hoort.
De schepper van ‘Die Kunst der Fuge’
vergat nooit een verjaardagsgroet.
U hoort ‘Praeludium und Fuge’,
getoverd uit zijn hoge hoed.
II
Zijn muzikanten moesten steeds weer
opdraven voor heel weinig geld.
Daarom liet Haydn afscheid nemen:
al spelend werd er afgeteld.
Maar in de volgende Sonate
blijft ieder rustig op zij plek.
Wij spelen hier zonder rancune;
niet van de dam is dan het hek.
III
Hij liet zich niet meer koeioneren
door Colloredo en zijn hof.
In Wenen ging hij concerteren
in Akademies op de pof.
Aan de piano liet hij horen
wat hem gebracht had tot die stap.
Want Mozart deed zich dan pas kennen,
niet meer verscholen achter ’n grap.
IV
De vierde meester der klassieken
kon heel goed drammen als dat moest.
In ernst bedacht hij ook het scherzo,
subtiel te spelen, dus niet woest.
Zijn helden streden voor de vrijheid;
hun idealen bleef hij trouw.
De componist die u gaat horen
nam hoven Beet wanneer hij wou.
V
Voorbij de Alpen kon hij dromen
van saltarello’s zonder pijn.
En daar schreef hij dan ook zijn vierde,
vol levensvreugd en zonneschijn.
De dans die wij nu gaan vertolken
heeft ook die Italiaanse vaart.
Met dank aan Mendelssohn-Bartholdy
die al die noten heeft vergaard.
VI
Loodgieters blijven toch in Polen;
zij werken ’t liefst in eigen land.
Als componisten uit die streken
gaan emigreren is er brand.
Chopin verkoos de Franse hoofdstad,
liet zich bewond’ren in salons.
’t Publiek in zwijm liet zich bespelen
door ’s meesters hand, gevat in dons.
VII
Ook in het volgend ‘Happy Birthday’
voert romantiek de boventoon.
Maar po”ezie maakt plaats voor hartstocht.
De componist bezingt het loon
dat mensen onverdiend ontvangen
als zij, begeesterd door hun vlam,
zich laten gaan. Maar Brahms beheerst zich!
Zijn hart maakt hem niet vleugellam.
VIII
Wel eens gehoord van Richard Wagner,
die over ‘Nibelungen’ zong
en over ‘Tristan und Isolde’,
gestorven aan hun liefdesdronk?
Isolde kreeg op haar Geburtstag,
juist toegesneden op haar maat,
een Gl”uckwunsch als een soort aubade,
nu eens geen graf dat openstaat.
IX
Het onderschrift bij zijn Image
is een citaat van Mallarme.
De componist is zeer gevoelig
voor een natuurlijk modele.
Hier klinkt het huiv’ren van de ruimte
als door een warme zoen geraakt.
Van Debussy laten wij horen
de indruk die het kussen maakt.
X
Wat een tumult bracht toch de ‘Sacre’
in het theater van Parijs.
Maar het publiek in de gordijnen
bracht het orkest niet van de wijs.
Strawinsky’s ‘Offer aan de Lente’
stond als een heidens ritueel.
Ook ‘Happy Birthday’ is zo’n mijlpaal,
brengt mensen zo maar in ’t gareel.
XI
‘Zeg Arnold Schoenberg‘, zei Modernsky,
‘uw twaal(e)f tonen klinken vals.
Maak van muziek geen rekenkunde;
u haalt u zoveel op de hals!’
De Wener liet zich niet vermurwen,
schreef zijn muziek naar eigen smaak.
Naar ‘Happy Birthday’ kunt u fluiten,
echt waar, hij stak ermee de draak.
XII
Ten slotte iets van Bela Bartok;
zijn wapenfeiten zijn bekend.
Wie van die man nog iets wil leren
moet afstand nemen van de trend,.
ons als een maatstaf voorgehouden:
‘Je schrijft modern of telt niet mee!’
Vandaar de knipoog van de meester;
Je hoort hem denken: ‘Geen van twee!’
Wim Dirriwachter, 01-02-2007